రాజకీయ దిగ్గజం, ఐదుసార్లు ఎంపీగా గెలిచిన కావూరి సాంబశివరావు గారు నేడు తుదిశ్వాస విడిచారు. ఆయన జీవితం కేవలం రాజకీయం మాత్రమే కాదు, ఒక సామాన్య రైతు బిడ్డ స్థాయి నుంచి దేశం గర్వించే పారిశ్రామికవేత్తగా, కేంద్ర మంత్రిగా ఎదిగిన ఒక స్ఫూర్తిదాయక ప్రయాణం.

ఆ మలుపు.. జీవితాన్నే మార్చేసింది

కావూరి సాంబశివరావు గారి జీవితంలో అత్యంత ప్రధానమైన ఘట్టం ఆయన వ్యాపారవేత్తగా మారడం. వరంగల్ ఆర్‌ఈసీ (నేటి నిట్)లో ఇంజనీరింగ్ పూర్తి చేసిన ఆయన, కేవలం ఉద్యోగానికి పరిమితం కాలేదు. 1966లో ఆయన స్థాపించిన ‘ప్రోగ్రెసివ్ కన్‌స్ట్రక్షన్స్’ సంస్థ ఆయన జీవితాన్ని మలుపు తిప్పింది. దేశవ్యాప్తంగా డ్యామ్‌లు, టన్నెల్స్ మరియు అతిపెద్ద సాగునీటి ప్రాజెక్టుల నిర్మాణంలో ఆయన తనదైన ముద్ర వేశారు. కేవలం వ్యాపారవేత్తగానే కాకుండా, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఉన్న నేతగా ఆయనకు ఢిల్లీ స్థాయిలో గుర్తింపు లభించింది.

రాజకీయాల్లోకి ఎంట్రీ: అప్రతిహత విజయం

1984లో తొలిసారి మచిలీపట్నం నుంచి లోక్‌సభకు ఎన్నికైన కావూరి, తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక వర్గాన్ని నిర్మించుకున్నారు. కాంగ్రెస్ పార్టీలో ఇందిరా గాంధీ, రాజీవ్ గాంధీల కాలం నుండి ఆయన కీలక నేతగా వ్యవహరించారు. ఆయన రాజకీయ జీవితంలో ఏలూరు నియోజకవర్గానికి మారడం మరో కీలక మలుపు. అక్కడ కూడా వరుసగా రెండుసార్లు (2004, 2009) భారీ మెజారిటీతో గెలిచి తన పట్టును నిరూపించుకున్నారు.

ఆఖరి పోరాటం: సమైక్యాంధ్ర కోసం రాజీనామా

రాష్ట్ర విభజన సమయంలో కావూరి సాంబశివరావు గారు తీసుకున్న నిర్ణయం ఆయన రాజకీయ నిబద్ధతకు అద్దం పడుతుంది. యూపీఏ-2 లో కేంద్ర జౌళి శాఖ మంత్రిగా ఉన్నప్పటికీ, తన ప్రాంత ప్రయోజనాల కోసం, సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమానికి మద్దతుగా కేంద్ర మంత్రి పదవికి రాజీనామా చేయడం ఆయన కెరీర్‌లో ఒక సాహసోపేతమైన చర్యగా నిలిచిపోయింది. పదవి కంటే సిద్ధాంతమే ముఖ్యమని నమ్మి, దశాబ్దాల అనుబంధం ఉన్న కాంగ్రెస్ పార్టీని వీడి బయటకు రావడం తెలుగు రాజకీయాల్లో సంచలనం సృష్టించింది.

కేవలం రాజకీయ నాయకుడిగానే కాకుండా, విద్యావేత్తగా, పారిశ్రామికవేత్తగా బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి అయిన కావూరి సాంబశివరావు గారి మరణం ఉభయ రాష్ట్రాలకు తీరని లోటు. నిరాడంబరత, ముక్కుసూటితనం ఆయన వ్యక్తిత్వానికి ఆభరణాలు.

కావూరి ప్రస్థానంలో అరుదైన ఘట్టాలు

కావూరి సాంబశివరావు గారి మరణం ఒక రాజకీయ అధ్యాయానికి ముగింపు మాత్రమే కాదు, ఒక గొప్ప ఇంజనీరింగ్ విజన్ ఉన్న మేధావిని కోల్పోవడం కూడా. గత కథనాల్లో చెప్పుకోని కొన్ని విశేషాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

ఢిల్లీ స్థాయిలో ‘టెక్నికల్ వాయిస్’

కావూరి సాంబశివరావు గారు పార్లమెంటులో కేవలం ఒక రాజకీయ నాయకుడిలా కాకుండా, ఒక నిష్ణాతుడైన ఇంజనీర్‌లా మాట్లాడేవారు. బడ్జెట్ చర్చల్లో గానీ, ప్రాజెక్టుల కేటాయింపుల్లో గానీ ఆయన ఇచ్చే సాంకేతిక సలహాలను అప్పట్లో మాజీ ప్రధానులు రాజీవ్ గాంధీ, పి.వి. నరసింహారావు వంటి వారు కూడా గౌరవించేవారు. ముఖ్యంగా జాతీయ రహదారుల విస్తరణ, సాగునీటి ప్రాజెక్టుల డిజైన్ల విషయంలో ఆయన వేసిన అంచనాలు అద్భుతంగా ఉండేవి.

జీవితంలో పెద్ద మలుపు: అంతర్జాతీయ ప్రాజెక్టులు

ఆయన స్థాపించిన ‘ప్రోగ్రెసివ్ కన్‌స్ట్రక్షన్స్’ కేవలం భారతదేశానికే పరిమితం కాలేదు. అప్పట్లోనే సూడాన్ వంటి ఆఫ్రికా దేశాల్లో భారీ రోడ్డు ప్రాజెక్టులను నిర్మించి, ఒక భారతీయ కంపెనీ సత్తాను అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చాటిచెప్పారు. ఇది ఆయన జీవితంలో అతిపెద్ద వ్యాపార మలుపు. దీనివల్ల ఆయనకు అంతర్జాతీయ ఎకనామిక్స్ మరియు గ్లోబల్ బిజినెస్ నెట్‌వర్క్‌పై పట్టు చిక్కింది.

పార్లమెంటరీ కమిటీల్లో కీలక పాత్ర

ఆయన 5 సార్లు ఎంపీగా ఉన్న కాలంలో పబ్లిక్ అండర్‌టేకింగ్స్ కమిటీ (COPU) వంటి అత్యంత కీలకమైన పార్లమెంటరీ కమిటీలకు చైర్మన్‌గా పనిచేశారు. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల పనితీరును మెరుగుపరచడంలో ఆయన రాసిన నివేదికలు నేటికీ ప్రామాణికంగా పరిగణించబడతాయి. ఒక ఎంపీగా ఉంటూనే, దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను ఎలా బలోపేతం చేయాలో ఆయనకు స్పష్టమైన రోడ్ మ్యాప్ ఉండేది.

నిరాడంబరత – ఒక ప్రత్యేక శైలి

వేల కోట్ల రూపాయల టర్నోవర్ ఉన్న సంస్థను నడుపుతున్నా, కేంద్ర మంత్రిగా ఉన్నా.. కావూరి గారు అత్యంత సాధారణ జీవితాన్ని గడిపేవారు. ఏలూరు, మచిలీపట్నం ప్రజలతో ఆయనకు ఉన్న అనుబంధం ప్రత్యేకం. ఎంత బిజీగా ఉన్నా కార్యకర్తలను నేరుగా కలవడం ఆయన అలవాటు. ఆయన రాజకీయ జీవితంలో ‘ముక్కుసూటితనం’ అనేది ఒక ట్రేడ్ మార్క్. పార్టీ అధిష్టానం తప్పు చేసినా సరే, మొహమాటం లేకుండా ముఖం మీదే చెప్పే ధైర్యం ఆయన సొంతం.

విద్యా దాతగా..

రాజకీయాలు, వ్యాపారం కాకుండా కావూరి గారికి విద్యా రంగంపై మక్కువ ఎక్కువ. సొంతంగా విద్యా సంస్థలను స్థాపించడమే కాకుండా, ఎంతో మంది పేద విద్యార్థులకు ఉన్నత చదువుల కోసం ఆర్థిక సాయం చేసేవారు. ఒక ఇంజనీర్‌గా విద్య విలువ తెలిసిన వ్యక్తి కాబట్టి, గ్రామీణ ప్రాంత విద్యార్థులకు టెక్నికల్ ఎడ్యుకేషన్ అందాలని ఎప్పుడూ పరితపించేవారు.