భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రస్తుతం ఒక క్లిష్ట దశను ఎదుర్కొంటోంది. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో అమెరికన్ డాలర్ ఆధిపత్యం పెరగడంతో, భారత రూపాయి విలువ చరిత్రలో మునుపెన్నడూ లేని విధంగా రూ. 94.12 కనిష్ట స్థాయికి పడిపోయింది. ఈ పతనం కేవలం అంకెలకు సంబంధించింది మాత్రమే కాదు, ఇది ప్రతి భారతీయుడి జేబుపై ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని చూపబోతోంది.
రూపాయి పతనానికి దారితీసిన ప్రధాన కారణాలు
రూపాయి విలువ ఇంతలా పడిపోవడానికి ప్రధానంగా మూడు అంతర్జాతీయ కారణాలు కనిపిస్తున్నాయి. మొదటిది, పశ్చిమాసియాలో ముదురుతున్న యుద్ధ మేఘాల వల్ల ముడి చమురు (Crude Oil) ధరలు అకస్మాత్తుగా పెరగడం. భారత్ తన చమురు అవసరాల్లో దాదాపు 80 శాతం దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతుంది. చమురు ధర పెరిగినప్పుడు, మనం ఎక్కువ డాలర్లను చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. ఫలితంగా డాలర్కు డిమాండ్ పెరిగి రూపాయి విలువ పడిపోతుంది.
రెండవది, అమెరికా ఫెడరల్ రిజర్వ్ తన వడ్డీ రేట్లను స్థిరంగా ఉంచడం లేదా పెంచడం వల్ల గ్లోబల్ ఇన్వెస్టర్లు భారత్ వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల నుండి తమ పెట్టుబడులను వెనక్కి తీసుకుంటున్నారు. ఆ డబ్బును సురక్షితమైన అమెరికా బాండ్లలో పెట్టుబడి పెట్టడం వల్ల డాలర్ మరింత బలపడుతోంది. మూడవదిగా, చైనా ఆర్థిక వ్యవస్థలో వస్తున్న మార్పులు మరియు గ్లోబల్ ట్రేడ్ వార్స్ ఆసియా కరెన్సీలన్నింటినీ ఒత్తిడిలోకి నెట్టాయి, అందులో రూపాయి కూడా ఒకటి.
సామాన్యుడిపై దీని ప్రభావం ఎలా ఉంటుంది?
రూపాయి విలువ తగ్గడం అంటే మనం విదేశాల నుండి దిగుమతి చేసుకునే ప్రతి వస్తువు ధర పెరుగుతుందని అర్థం. దీని ప్రభావం నేరుగా సామాన్యుడి వంటగదిపై పడుతుంది. ముఖ్యంగా పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఇంధన ధరలు పెరిగితే రవాణా ఖర్చులు పెరుగుతాయి, తద్వారా నిత్యావసర వస్తువులు, కూరగాయలు, పప్పు ధాన్యాల ధరలు ఆకాశాన్నంటుతాయి. ఇది ద్రవ్యోల్బణానికి దారితీసి సామాన్యుడి నెలవారీ బడ్జెట్ను తలకిందులు చేస్తుంది.
అంతేకాకుండా, ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువులైన స్మార్ట్ఫోన్లు, ల్యాప్టాప్లు, టీవీల ధరలు కూడా 5 నుండి 10 శాతం వరకు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఎందుకంటే వీటి తయారీలో వాడే చిప్స్ మరియు ఇతర విడిభాగాలను మనం విదేశాల నుండే దిగుమతి చేసుకుంటాం. మరోవైపు, విదేశాల్లో చదువుకునే భారతీయ విద్యార్థులకు ఇది గట్టి దెబ్బ. డాలర్ ధర పెరగడం వల్ల వారి ట్యూషన్ ఫీజులు, హాస్టల్ ఖర్చులు ఒక్కసారిగా భారం కానున్నాయి.
ఎవరికి లాభం.. ఎవరికి నష్టం?
రూపాయి పతనం అందరికీ నష్టం కలిగించదు. ఎగుమతులు చేసే కంపెనీలకు ఇది లాభదాయకం. ముఖ్యంగా ఐటీ (IT) రంగం, ఫార్మాస్యూటికల్స్ మరియు టెక్స్టైల్ రంగాలకు డాలర్ల రూపంలో వచ్చే ఆదాయం, రూపాయిల్లోకి మారినప్పుడు ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. అలాగే విదేశాల్లో ఉన్న భారతీయులు (NRIs) తమ కుటుంబాలకు పంపే డబ్బు విలువ పెరుగుతుంది.
అయితే, దిగుమతులపై ఆధారపడే రంగాలు మరియు విదేశీ ప్రయాణాలు చేసే వారికి ఇది భారీ నష్టం. విదేశీ పర్యటనలు ప్లాన్ చేసుకునే వారికి ఫ్లైట్ టికెట్ల నుండి హోటల్ బుకింగ్స్ వరకు అన్నీ ఖరీదైనవిగా మారుతాయి. దేశీయంగా తయారీ రంగానికి అవసరమైన ముడి పదార్థాల ధరలు పెరగడం వల్ల కంపెనీల లాభాలు తగ్గి, చివరకు ఆ భారం వినియోగదారుడిపైనే పడుతుంది.
రాజకీయ వేడి.. ఆర్బీఐ చర్యలు
ఈ అంశంపై దేశంలో రాజకీయ చర్చ మొదలైంది. రూపాయి పతనంపై విపక్షాలు ప్రభుత్వంపై విమర్శలు గుప్పిస్తున్నాయి. రూపాయి విలువ తగ్గడం దేశ ఆర్థిక పరిస్థితికి నిదర్శనమని ఆరోపిస్తున్నాయి. అయితే, ఇది కేవలం భారతీయ సమస్య కాదని, ప్రపంచవ్యాప్తంగా డాలర్ బలపడటం వల్ల అన్ని దేశాల కరెన్సీలు ప్రభావితం అవుతున్నాయని ప్రభుత్వం వాదిస్తోంది. ఈ క్రమంలో రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) తక్షణమే జోక్యం చేసుకోవాలని నిపుణులు కోరుతున్నారు. తన వద్ద ఉన్న డాలర్ నిల్వలను మార్కెట్లోకి విడుదల చేయడం ద్వారా రూపాయి పతనాన్ని అడ్డుకోవాలని సూచిస్తున్నారు.
